Bakım

Araba bakımı, araba sahiplerinin bilmesi gereken ilk madde diyebiliriz. Otomobil, dayanıklı tüketim malıdır; yeni bir araçtan başlayarak en az birkaç yıl hatta on yıldan fazla kullanıma kadar uzanan bir süredir ve araba bakımı doğrudan arabanın ömrünü etkiler; bu nedenle atlanamayacak önemli bir bağlantı parçasıdır.

Öncelikle, bakım sadece basit yağ değişimi ve yağ filtresi değiştirme değildir, çünkü arabanın güç sistemi ve şanzıman sistemi dışında fren sistemi, direksiyon sistemi, şasi süspansiyonu gibi birçok bileşeni vardır. Tek tek ele alalım.

Motor:

Motorun bakımı esasen yağ ve yağ filtrelerini, hava filtrelerini, benzin filtrelerini, bujiyi, kayışları vb. değiştirmekten ibarettir; kayışların değiştirme döngüsü daha uzundur ancak son kullanma tarihi mutlaka değiştirilmelidir. Yağ ve yağ filtresi genellikle yalnızca araba kılavuzundaki şartlara uygun olarak düzenli değişim yapılabilir; değiştirme zamanı ve kilometre sayısına göre değişir, çünkü çoğu 4S mağazası 3 ay veya 5000 kilometrede bir değişim yapmayı zorunlu tutar. 3 ayda bir değişim yapmak, birçok otomobil üreticisinin kılavuzunda yarım yılda bir değişim yapılması gerektiği belirtilmişken, internet üzerinde pek çok kişi yabancı araçlarda bir yılda veya 10 bin kilometrede bir değişim yapılabilirdiğini söylüyor. Bu konuda pek çok insan farklı görüşler savunuyor, ancak motor yalnızca değiştirilebilecek şey değil. Dolayısıyla bu konuda çeşitli görüşler ortaya çıkıyor. Bence çoğu durumda üreticinin talimatlarına uyulabilir; çoğu arabanın yarım yılda veya 5000 kilometrede bir değiştirilmesi gerekir; bazı arabalar için 7500 veya 10 bin kilometrede bakım yapılır, hatta 15 bin kilometrede de. Yani sorularımız var: Aynı benzinli araçta, neredeyse aynı yağ kullanılırken, farklı üreticiler neden bakım döngüsünde bu kadar farklılık gösteriyor? Bu soruyu da üreticiye sormak istiyorum; teknik açıdan incelediğimde şöyle düşünebilirsiniz: 5000 kilometre en muhafazakâr bakım döngüsüdür; sivil araçsa, ne kadar sert koşullar olsa da 5000 kilometrede bir yağ değişimi yeterlidir. 10 bin kilometrede bir değişim ise nispeten kapsamlı bir değerlendirme; şehir içi yolculuklar ve yarı yüksek hızda sürüş yapan araçlar için 10 bin kilometrede bir değişim düşünülebilir; ancak şehir içine çıkan araçlarda 10 bin kilometrede bir değişim önerilmez. Yağın 10 bin kilometrede bir değiştirilmesi tavsiye edilmez. Kılavuzda 15 bin kilometrede bir yağ değişimi yazan üreticiler, Çin'deki insanların durumu net değil; direkt Avrupa ve ABD bakım stratejilerini kopyalamış olabilirler.

Teorik olarak bakarsak, kilometreye göre yağ değiştirme döngüsü tamamen doğru değildir, çünkü arabanın kilometresi ile motorun çalışma “kilometresi” senkronize değildir; bazen araba park halindeyken motor hâlâ çalışıyor, araba yavaş ilerliyor ve hızlı ilerliyor; motor koşulları oldukça farklıdır. Eğer doğru bir motor bakım döngüsü kullanmak isterseniz yakıt tüketimini hesaplamak için kullanılabilir; örneğin kaç litre yakıt tüketildi? Böylece bir yağ değişimi için kaç litre yakıt tüketildiğini hesaplamak hem zahmetli hem de gereksizdir. Bu hem zahmetli hem de gereksizdir. Bu nedenle genel olarak yağ değişim aralıkları için bu programı kullanabilirsiniz:

SL sınıfı veya üstü mineral yağı veya yarı sentetik yağı kullanın.

Şehirde her gün sabah ve akşam işe gidip gelirken yoğun saatlerde: 5000 kilometre veya yarım yılda bir değiştirin.

Sıkça düzgün çevre yollarına ve otoyollara çıkıyorsanız: 7000 kilometrede veya yarım yılda bir değiştirin; sentetik yağ 10 bin kilometreye kadar ertelenebilir.

Bu programa göre motor bakımı, orta silindir grubu (piston, biyel kolu, krank mili, orta silindir ve diğer bileşenleri dahil) mekanik sorun yaşamadan 200 bin kilometre korunabilir.

Motor yağı seçimi hakkında:

Yağ viskozitesi, sentetik yağ ve katkı maddeleri:

Özel bir talep yoksa, buz ve kar olmayan bölgelerde 5w-40 neredeyse tüm motorları kurtarır; ancak yine de kendi arabanın kılavuzunda önerilen yağ viskozitesine uymayı tercih edin; üreticinin önerdiği özellikler ve viskoziteyle en iyi performansı elde edin. Performans talebi olan ve sık yük altında çalışanlar, yüksek sıcaklık viskozitesi daha yüksek sentetik yağları kullanabilirler.

Pek çok kişi sentetik mi yoksa tam sentetik motor yağı mı kullanacağı konusunda kararsız kalır. Günlük ulaşım için kullanılan doğal emişli motorlarda SL sınıfı veya üstü mineral yağlar görevi tamamen yerine getirebilir; yarı sentetik yağlar ise turbo motorlarda değerlendirilebilir. Ulaşım için kullanılan arabanın motor devri nadiren 4000 dev/dakikayı bulur, bu nedenle tam sentetik yağlara ihtiyaç yoktur. Tam sentetik yağlar, gazı pedalın dibine bastıran kişiler için tasarlanmıştır.

Yağ katkı maddeleri konusunda ise tamamen göz ardı edilebilir. Mineral yağ kullanan araba tutkunları, yağ değişimi öncesinde periyodik olarak temizleyici fonksiyonu olan bir şişe katkı maddesi eklemeyi düşünebilirler. Yağa eklenen bu katkı maddeleri tamamen gereksizdir; yağın performansı motoru korumak için zaten yeterlidir ve kimse yağ katkı maddelerinin etkisini kanıtlamış değil; düzenli kullanımın motor ömrünü 10 bin kilometre uzatabileceği iddia ediliyor mu? Kimse bilmiyor; şu anda yağın kendisi zaten çeşitli katkı maddeleri içeriyor, bu yüzden satış performansı için bunu yapmayın. Doğrudan enjeksiyonlu motorlarda güvenilir kalitede benzin katkı maddeleri düzenli kullanım için değerlendirilebilir; böylece karbon birikimini doğru şekilde önleyebilirsiniz.

Kayışlar hakkında:

Bunun dışında, buji, hava bölmesi, benzin bölmesi gibi bileşenlerin değiştirilmesi yalnızca kılavuza göre düzenli olarak yapılmalıdır. Kayış konusunda ise en kolay gözden kaçırılan şeydir; çünkü ister jeneratörün kayışı, ister klima pompası ve diğer bileşenlerin kayışı olsun, ister zamanlama kayışı olsun, araba bozulmadan önce normal şekilde kullanılabilir; bu nedenle pek çok kişi, araba iyiymiş, neyi değiştireceğiz ki diye düşünür. Ancak bir kez bozulduğunda, genelde çekici çağırılır. Bu nedenle kayışlar üreticinin şartlarına tamamen uygun olarak düzenli olarak değiştirilmelidir. Özellikle bazı modellerde, zamanlama kayışı aynı zamanda su pompasını çalıştırırken, su pompası rulmanında sorun yaşandığında, zamanlama kayışı kırıldığında sonuçlar supapların eğrilmesi şeklinde olur. Aynı zamanda çekici çağırılırsa onarım masrafları da düşük olmaz. Bu nedenle araba garip sesler çıkardığında, mümkün olduğunca erken 4S mağazasına götürülmeli; metal zincirli araçlarda zamanlama kayışı bu sorunu yaşamaz.

Çeşitli sıvılar:

Yağ dışında, arabalarda kullanılan pek çok başka sıvı vardır; bunlar: fren hidroliği, şanzıman yağı, direksiyon destek yağı ve soğutucu sıvı. Arka ve 4WD araçlarda bagaj sıvısı da bulunur. Tabii ki bunlar da düzenli olarak değiştirilir. Burada ana odak noktası fren hidroliği ve şanzıman yağıdır.

Fren hidroliğini değiştirmeyen veya uzun süre geçtikten sonra değiştiren pek çok insan var; örneğin taksi sürücüleri ve sürücü eğitimcileri bunu para tasarrufu amacıyla yapıyor. Ancak bilmiyorlar ki fren hidroğunun bozulması içinde bol miktarda su bulunduğundan sıvının kaynama noktası düşer, bu durum aynı zamanda güvenlik açısından risklidir; fren sistemi bileşenlerinin korozyonu, alt pompa sıkışması, yağ contası sızıntısı gibi sorunlara yol açar.

Vites sıvısı, özellikle otomatik vites sıvısına odaklanıyor; çünkü farklı üreticilerin otomatik vites sıvısı özelliklerinin hepsi farklı olduğundan, bu sıvılar birbirine uygun olamaz. Bu nedenle, orijinal sıvıyı değiştirmek için hâlâ 4s mağazasında işlem yaptırmayı tavsiye ediyoruz. Bakım döngüsü uzun proje olduğu için küçük kayıplar için yüz dolar kadar tasarruf etmek gerekli değil. Yanlış veya düşük kaliteli vites sıvısı eklenmesi, şanzımanın zarar görmesine yol açabilir; otomatik vites onarımı maliyeti, bir motor tamiri maliyetinden hiç de az değildir. Bu nedenle bunu dikkatlice değerlendirmeliyiz. Genel olarak 4s mağazasında yapılan araba değişimi pahalı değildir.

Fren bakımı:

Fren bakımı esasen fren disklerinin kanallanmasını önlemek, fren balatalarının anormal aşınmasını engellemek, gürültüyü azaltmak vb. amaçlarla yapılır. Birçok kılavuzda bakım aralıkları belirtilmemiştır. Benim önerim şu ki, 4s mağazasında bakım yaptıranlar için ortak girişimli araçlarda 20 bin kilometrede bir, orta kalitedeki bağımsız araçlarda ise 10 bin kilometrede bir bakım yapılmasını tavsiye ederim. Eğer 4s mağazasında bakım yaptırmıyorsanız ve güvenilir bir tamirci bulamıyorsanız, bence ana parçaları kontrol ettirmek daha iyi olacaktır. Fren pompası pimlerinde özel yağ kullanmak gerekiyor; pek çok yerde normal yağ kullanılıyor, bu standartlaşmamıştır. Normal yağ frenin yüksek sıcaklığına dayanamaz, pimlerin tıkanması sonucunda dağılım bozulup fren balatalarının eğimli şekilde aşınmasına neden olabilir.

Şasi hakkında:

Şasi genellikle düzenli bakım programına sahip değildir; temel sarf malzemeleri amortisörler, çeşitli kauçuk kapaklar, küresel başlık vb. dir. Garanti süresi içinde bu parçaların bozulması beklenmez; ancak bozulma durumlarında şikayet edilebilir. Düzenli olarak kontrol edilmeleri faydalıdır; eğer garip bir ses duyulursa zaman kaybetmeden 4s mağazasına gidip kontrol ettirmelisiniz. Bazı kişiler motor koruması ve şasi zırhı eklemeyi tercih eder; şasi zırhı statik ve pas önleyici rolünü hafifçe iyileştirebilir. Motor koruması, çoğunlukla asfalt dışı yollarda gezen arkadaşlar için monte edilebilir; nadiren kötü yollarda kullanılanlar için düşünmeyin, faydalı bir şey değildir.